Arçelik İsrail'i destekliyor mu?

Arçelik, Türkiye'nin İsrail'le ticareti durdurmasından önceki aylarda İsrailli distribütörünün münhasırlığını sona erdirdi ve İsrail'de kendi merkezini kurdu. Calcalist haberi 25 Haziran 2023'te kendi özel haberi olarak duyurdu: Beko'yu 2001'den beri İsrail'de münhasır olarak dağıtan ve Mayıs 2021'de üç yıllık yeni bir anlaşma imzalayan Brimag, bu münhasırlığı yitirdi. Belgeye dayalı ayrıntıyı yalnızca Calcalist taşıyor ve Brimag'ın kendi açıklamasını aktarıyor: Arçelik, dünyada kalan yerel distribütör anlaşmalarını sona erdirip kendi dağıtım temsilciliklerini açma yönündeki küresel stratejik hamlesi kapsamında Beko'yu İsrail'de kendisi dağıtmayı planlıyor ve Brimag, Arçelik'ten 25 Haziran 2023'te, dağıtım anlaşmasının sözleşmede bitiş için belirlenen tarihi olan 3 Mayıs 2024'te son bulacağını, dolayısıyla uzatılmayacağını bildiren bir mektup aldı. Bizportal, sona ermeyi ertesi gün, 26 Haziran 2023'te, Brimag'ın Tel Aviv Borsası'na yaptığı açıklamaya dayanarak yazdı; mektuptan, 3 Mayıs 2024 tarihinden ve küresel gerekçeden söz etmiyor, sona ermeyi bunun yerine Arçelik'in sözleşmedeki çıkış opsiyonunu kullanması olarak sunuyor — iki yayının da aktardığı, Brimag tarafların üzerinde anlaştığı yıllık satış hedeflerini tutturamazsa her yıl sonunda anlaşmayı bitirme hakkı. 25 Şubat 2024'te ice, Beko'nun Petah Tikva'daki Global Towers kompleksinde yaklaşık 500 metrekare ofis ile bir B2B teşhir salonunu, ice'ın yaklaşık bir milyon şekel olarak verdiği bir yatırımla kiraladığını, ithalat, satış, lojistik ve müşteri hizmetlerini kapsayan İsrail merkezini tamamladığını ve A.L.M zincirinin eski ticaret genel müdür yardımcısı Sharon Rachamim'i Arçelik'in tüm markaları için satış direktörü olarak işe aldığını yazdı; Beko İsrail'in genel müdürü Cihan Yeşin, doğrudan pazarlama stratejisinin 2024 içinde yürürlüğe gireceğini söyledi. Bu, Arçelik'in İsrail'de kendi ticari operasyonunu kurmasıdır — bağış, sponsorluk veya destek beyanı değil.

Arçelik A.Ş.'nin İsrail temsilciliği olan Beko Israel, markanın İsrail'deki işini Mayıs 2024'te — Türkiye'nin İsrail'le tüm ticareti durdurduğu ayda — doğrudan devraldı. Calcalist'e göre şirket, Beko bayiliğini 2001'den beri elinde tutan İsrailli distribütör Brimag'ın kalan stokunu satın aldı ve aralarında A.L.M zinciri ile KSP e-ticaret platformunun da bulunduğu İsrailli perakendecilere doğrudan satışa başladı. Ürünleri Türkiye'den sevk etmek yerine — başta İtalya, Yunanistan ve Bulgaristan olmak üzere — Avrupalı aracılar üzerinden tedarik etti; böylece Türkiye'nin ambargosu İsrail'e giden tedarik hattını kesmedi. Uzayan rota nedeniyle fiyatlar yaklaşık %8 arttı. Bu, Arçelik'in İsrail'de satışı sürdürme yönündeki ticari kararıdır; İsrail'e veya hükümetine bağış ya da destek beyanı değildir.

Arçelik'in Beko markası, çamaşır makinesi, kurutucu, buzdolabı ve diğer beyaz eşyalarda münhasır bayiliği Brimag'ın aldığı 2001'den bu yana İsrail'de satılıyor. Ynet 4 Mart 2020'de, Türk üreticinin distribütör üzerinden çalıştığı yaklaşık on sekiz yılın ardından İsrail'e taşınan Türk yönetici Bülent Şan'ın yönettiği kendi temsilciliğini açtığını, Brimag'ın ise iş ortağı olarak kaldığını yazdı; Beko'nun beyaz eşyası o dönemde İsrail pazarında yaklaşık %7 paya sahipti ve ekonomik fiyat kategorisinde konumlanıyordu. Ynet ayrıca İsrail'e ithal edilen beyaz eşyanın Türkiye'deki bir fabrikada üretildiğini ve ithalat maliyetleri nedeniyle fiyatların Türkiye'dekinden yaklaşık %10 yüksek olduğunu yazdı; şirketin Orta Doğu ve Afrika bölge yöneticisinin, İsrail'in şirketin en büyük pazarı olmadığını ancak İsrailli tüketicinin su ve elektrik tüketimini azaltan üst segment modeller istediğini söylediğini aktardı. Ofisin açılış tarihi yayınlara göre farklı veriliyor: ice (25 Şubat 2024) ilk resmî temsilciliğin 2019'da kurulduğunu yazarken Calcalist (25 Haziran 2023) yalnızca Arçelik'in yıllar önce bir temsilcilik açtığını söylüyor. O dönemde Arçelik'in üç markası İsrailli ithalatçılar aracılığıyla İsrail'e ulaşıyordu — Beko Brimag, Blomberg Ralco, Grundig ise Newpan üzerinden; bunu Ynet 8 Ocak 2020'de bir Calcalist haberini aktararak, Newpan'ın Grundig beyaz eşya hattı nedeniyle Arçelik ve Ralco'ya karşı Tel Aviv Bölge Mahkemesi'nde açtığı 23 milyon şekellik tazminat davasını yazarken belirtti. Ralco kendisine yönelik iddiaları reddettiğini bildirdi; davanın sonucu burada kayıtlı değildir. Bu, uzun süredir devam eden ticari bir pazar varlığıdır; bağış, sponsorluk veya siyasi bir tutum değildir.

Beko markasının ötesinde, Arçelik üretimi cihazlar Türkiye'nin Mayıs 2024'teki ticaret durdurmasından sonra da diğer markaları altında İsrail'e ulaşmayı sürdürdü. Calcalist'in haberine göre, Arçelik tarafından üretilen Blomberg'in İsrailli ithalatçısı Ralco, doğrudan Türkiye'den ithalatı durdurup ürünleri İsrail'e göndermeden önce başka bir Avrupa ülkesi üzerinden yönlendirmeye başladı; navlun maliyeti arttı ve ödeme üretimden önce talep edildi. Ynetnews ise Beko ve Blomberg adlı Türkiye üretimi cihazların, BSH, Fujicom, Electra ve Lenco ürünleriyle birlikte, 2024 başında İsrail'in Türkiye'den ithal ettiği beyaz eşyanın yaklaşık %30'unu oluşturduğunu aktardı. Buradaki rota değiştirme kararlarını İsrailli ithalatçılar aldı; üretici şirket Arçelik'tir.